મહાબળેશ્વરમાં ન તો ઍરપોર્ટ છે ન રેલવે સ્ટેશન, તેથી દરેક મુસાફરી વળાંકવાળા ઘાટના રસ્તે પૂરી થાય છે. સારા સમાચાર: હિલ સ્ટેશન પુણેથી માત્ર આશરે 120 કિમી છે, અને વાઈ તથા પંચગની થઈને ડ્રાઇવ ખૂબ સુંદર છે. મુંબઈથી દિવસ લાંબો છે — રૂટ પ્રમાણે આશરે 250–280 કિમી.
અહીં મુખ્ય વિકલ્પો એક નજરે. સમય સારી પરિસ્થિતિમાં સામાન્ય ગણ્યો છે; રજાના વીકએન્ડ અને ચોમાસામાં વધુ સમય રાખો.
વિકલ્પોની સરખામણી
| કેવી રીતે | પુણેથી | મુંબઈથી | કોના માટે શ્રેષ્ઠ |
|---|---|---|---|
| ગાઇડ સાથેની ડે-ટ્રિપ | ≈10–12 કલાક આવવા-જવાના | માત્ર પુણે થઈને | આયોજન વગર મુખ્ય સ્થળો જોવા |
| પ્રાઇવેટ કાર / ટૅક્સી | 3–3.5 કલાક | 5–6 કલાક | પરિવારો, ગ્રુપ, મરજી મુજબ રોકાણ |
| જાતે ડ્રાઇવ | 3–3.5 કલાક | 5–6 કલાક | સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત પાછળ દોડવાની આઝાદી |
| એસટી (MSRTC) બસ | ≈3.5–4.5 કલાક | ≈6–7 કલાક | બજેટ પ્રવાસીઓ |
| ટ્રેન + રસ્તો | પુણે, સાતારા કે વાઠાર સુધી ટ્રેન, પછી રસ્તે 1.5–3 કલાક | પુણે સુધી ટ્રેન, પછી રસ્તો | રેલવે પ્રેમીઓ; દૂરથી આવનારા |
પુણેથી (આશરે 120 કિમી)
સામાન્ય રૂટ NH48 (પુણે–બેંગલુરુ હાઇવે) પર દક્ષિણે કાત્રજ અને ખંબાટકી ઘાટ પાર કરીને જાય છે, પછી સુરુર પાસે હાઇવે છોડીને વાઈ તરફ વળે છે. વાઈથી રસ્તો પસરણી ઘાટ ચઢીને પંચગની પહોંચે છે અને મેપ્રો ગાર્ડન તથા વેણ્ણા તળાવ થઈને મહાબળેશ્વરમાં પ્રવેશે છે. લાંબા રોકાણ વગર આશરે ત્રણથી સાડા ત્રણ કલાક ગણો.
વાઈમાં થોડું રોકાવું સાર્થક છે: મંદિરો અને પેશ્વાકાળની હવેલી સાથેનો કૃષ્ણા કાંઠાનો મેણવલી ઘાટ મહારાષ્ટ્રનાં સૌથી સુંદર નદીકાંઠાનાં સ્થળોમાંનો એક છે. મહાબળેશ્વર, વાઈ અને પંચગની ડે-ટ્રિપમાં આ સામેલ છે.
મુંબઈથી (આશરે 250–280 કિમી)
પુણે થઈને: મુંબઈ–પુણે એક્સપ્રેસવે લો, પુણેને બાયપાસ કરો અને ઉપરના રૂટમાં જોડાઓ. કિલોમીટરમાં આ લાંબો રસ્તો છે, પણ ડ્રાઇવ સૌથી સહેલી — આશરે પાંચથી છ કલાક.
દરિયાકાંઠે અને આંબેનળી ઘાટ થઈને: NH66 (મુંબઈ–ગોવા હાઇવે) પર દક્ષિણે પનવેલ અને મહાડ થઈને પોલાદપુર જાઓ, પછી પ્રતાપગઢના ફાંટા પાસેથી ઊભો આંબેનળી ઘાટ ચઢીને મહાબળેશ્વર પહોંચો. આ થોડો ટૂંકો હોઈ શકે, અને ભવ્ય છે, પણ ઘાટ સાંકડો છે અને ભૂસ્ખલનનું જોખમ રહે છે — ચોમાસાના ભારે વરસાદ પછી તે ક્યારેક બંધ થાય છે. જતાં પહેલાં તપાસ કરો.
યાત્રા મુંબઈથી શરૂ થાય છે કે ત્યાં પૂરી થાય છે? પહાડો પહેલાં કે પછી આ શહેરને પણ થોડા દિવસ આપો — અમારી મુંબઈ ટ્રાવેલ ગાઇડમાં જોવાલાયક સ્થળો, સ્ટ્રીટ ફૂડ અને શહેરમાં ફરવાની માહિતી છે.
એસટી બસમાં
મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કૉર્પોરેશન (MSRTC)ની બસો પુણે (મોટે ભાગે સ્વારગેટથી) અને મુંબઈથી મહાબળેશ્વર જાય છે, અને પીક સીઝનમાં વધારાની બસો હોય છે. સાદી, સેમી-લક્ઝરી અને એસી બસો મળે છે; મહાબળેશ્વર બસ સ્ટૅન્ડ મુખ્ય બજારની બાજુમાં જ છે. MSRTCની વેબસાઇટ કે ઍપ પર ઑનલાઇન અથવા ડેપો પર બુક કરો. હાલનાં ભાડાં અને સમય તપાસો — તે બદલાય છે.
ટ્રેનમાં
સૌથી નજીકનાં રેલવે સ્ટેશન પુણે–મિરજ લાઇન પર વાઠાર (આશરે 60 કિમી) અને સાતારા (આશરે 55 કિમી) છે, પણ ત્યાં ઓછી ટ્રેનો જ રોકાય છે અને આગળ જવા બસ-ટૅક્સી પણ ઓછી મળે છે. મોટા ભાગના લોકો માટે શ્રેષ્ઠ રેલ વિકલ્પ પુણે જંક્શન છે, જ્યાં આખા ભારતમાંથી ટ્રેનો આવે છે, અને ત્યાંથી બસ કે ટૅક્સી (આશરે ત્રણ કલાક).
હવાઈ માર્ગે
સૌથી નજીકનું ઍરપોર્ટ પુણે આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપોર્ટ છે (આશરે 130 કિમી, રસ્તે 3.5 કલાક). મુંબઈનું આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપોર્ટ પાંચ-છ કલાકની ડ્રાઇવ પર છે. ઍરપોર્ટથી ટૅક્સી અગાઉથી બુક કરો અથવા બસ માટે કૅબમાં સ્વારગેટ જાઓ.
પ્રવેશ ફી અને પાર્કિંગ
મહાબળેશ્વર અને પંચગનીની હિલ-સ્ટેશન નગરપાલિકાઓ પોતાના પ્રવેશ નાકે વ્યક્તિદીઠ નાનો પ્રવાસી કર લે છે, અને ઘણા વ્યૂપૉઇન્ટ તથા તળાવ પર પાર્કિંગ ચાર્જ લાગે છે. થોડા રોકડા હાથવગા રાખો; રકમ સમયાંતરે બદલાય છે.
પહોંચ્યા પછી ફરવું
સ્થાનિક ટૅક્સી બસ સ્ટૅન્ડ અને બજારની આસપાસ ઊભી હોય છે અને નક્કી ભાડાનાં સાઇટસીઇંગ પૅકેજ આપે છે — સામાન્ય રીતે “મહાબળેશ્વર પૉઇન્ટ્સ”નું ચક્કર, પ્રતાપગઢ ટ્રિપ અને પંચગની ટ્રિપ. નીકળતાં પહેલાં પૉઇન્ટ્સની યાદી અને ભાવ નક્કી કરો. શહેરમાં ટૂંકા અંતર માટે રિક્ષા મળે છે, અને બજાર, વેણ્ણા તળાવ તથા વિલ્સન પૉઇન્ટ એકબીજાથી ચાલીને જઈ શકાય એટલા અંતરે છે.
