थेट मजकुराकडे जा
केट्स पॉइंटवरून दिसणारा कृष्णा खोऱ्यातील बलकवडी जलाशय

महाबळेश्वरमधील प्रेक्षणीय स्थळे

हिल स्टेशनवरच्या झटपट सुट्टीला सह्याद्रीतील खऱ्या प्रवासात बदलणारी अकरा ठिकाणे.

महाबळेश्वरचे “पॉइंट्स” म्हणजे एका उंच पठाराच्या कडा, आणि प्रत्येक कडेवरून वेगळे खोरे दिसते: पश्चिमेला सावित्री आणि कोकण, दक्षिणेला कोयना, पूर्वेला कृष्णा. त्यात जुन्या महाबळेश्वरची मंदिरे, एक तलाव, एक धबधबा, शिवरायांचा किल्ला आणि दुसरे एक हिल स्टेशन जोडले की तीन दिवसांसाठी सहज पुरेसे आहे. खालील प्रत्येक ठिकाणाचा स्वतंत्र मार्गदर्शक आहे — काय करावे, कसे पोहोचावे आणि कोणत्या टूर्समध्ये ते समाविष्ट आहे.

पॉइंट्स

आर्थर सीट, महाबळेश्वरखालच्या दरीत उतरणारे सह्याद्रीचे धारदार कडे पॉइंट्स

आर्थर सीट

“पॉइंट्सची राणी”

महाबळेश्वरमधील सर्वांत थरारक व्ह्यू पॉइंट: एक अरुंद कडा, जिथे पठार थेट सावित्री खोऱ्यात आणि पलीकडे कोकणात कोसळते. स्वच्छ सकाळी नदीचा प्रवाह किनाऱ्याकडे जाताना दिसतो; पावसाळ्यात पायाखालून ढग उसळत वर येतात.

केट्स पॉइंट, महाबळेश्वरजवळ कड्याच्या काठावरील नीडल होल पॉइंटची नैसर्गिक दगडी कमान पॉइंट्स

केट्स पॉइंट आणि नीडल होल

दोन जलाशय, एक नैसर्गिक कमान

पठाराच्या पूर्व टोकावरील शेजारी-शेजारी असलेले दोन व्ह्यू पॉइंट. केट्स पॉइंटवरून कृष्णा खोरे आणि धोम व बलकवडी धरणांचे जलाशय दिसतात; काही पावलांवरच नीडल होल (एलिफंट्स हेड) पॉइंट आहे — बेसॉल्टच्या कातळात पडलेली एक नैसर्गिक खिडकी.

विल्सन पॉइंट, महाबळेश्वरवरून दिसणारा थरांमधील डोंगरांवरचा सूर्योदय पॉइंट्स

विल्सन पॉइंट

पठाराच्या माथ्यावरून सूर्योदय

महाबळेश्वरमधील सर्वांत उंच ठिकाण आणि सूर्योदय पाहण्याची पारंपरिक जागा. माथ्यावरील दगडी बुरूज नैसर्गिक प्रेक्षक-मंच बनतात, आणि मुख्य बाजारपेठेपासून हे अगदी जवळ आहे — गावातील सर्वांत सोपी पहाटेची सफर.

एल्फिन्स्टन पॉइंट, महाबळेश्वरवरून दिसणारे जंगलव्याप्त सह्याद्रीचे कडे पॉइंट्स

एल्फिन्स्टन पॉइंट

जिथे दोन खोरी एकत्र येतात

मुंबईचे गव्हर्नर माउंटस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन यांच्या नावाने ओळखला जाणारा, आर्थर सीट रस्त्यावरील हा पॉइंट पठारापासून खाली उतरणाऱ्या सावित्री आणि कोयना खोऱ्यांतील खोल, जंगलव्याप्त घळ्यांवर नजर टाकतो. डोंगरातील सूर्यास्ताच्या सर्वोत्तम जागांपैकी ही एक आहे.

तलाव, मंदिरे आणि गाव

वेण्णा तलाव, महाबळेश्वरमधील पेडल बोटी आणि रो बोटी, मागे झाडीने आच्छादलेले डोंगर तलाव, मंदिरे आणि गाव

वेण्णा तलाव

बोटी, घोडे आणि भाजलेली कणसे

महाबळेश्वरचे गजबजलेले केंद्र: 1840 च्या दशकात बांधलेला, झाडांनी वेढलेला तलाव, बाजारापासून काही मिनिटांवर. पेडल बोट किंवा रो बोट भाड्याने घ्या, काठावरून घोडेस्वारी करा, आणि संध्याकाळचे धुके पसरत असताना स्टॉलवरची गरम कणसे आणि स्ट्रॉबेरी चाखा.

जुन्या महाबळेश्वरमधील मंदिराचे काळ्या बेसॉल्टचे पायऱ्यांसारखे छत तलाव, मंदिरे आणि गाव

जुने महाबळेश्वर आणि कृष्णेचा उगम

जिथे पाच नद्यांचा जन्म होतो

ब्रिटिशांच्या हिल स्टेशनच्या खूप आधीपासून इथे क्षेत्र महाबळेश्वर होते — काळ्या दगडी मंदिरांचे तीर्थक्षेत्र. महाबळेश्वर मंदिरात स्वयंभू शिवलिंग आहे, आणि पंचगंगा मंदिरात कृष्णेसह पाच नद्या कोरीव गोमुखातून एकत्र उगम पावतात असे मानले जाते.

महाबळेश्वर–पाचगणी रस्त्यावरील मॅप्रो गार्डनची लाल प्रवेश-कमान तलाव, मंदिरे आणि गाव

मॅप्रो गार्डन आणि स्ट्रॉबेरीचे मळे

भारताची स्ट्रॉबेरी राजधानी

भारतातील बहुतांश स्ट्रॉबेरी महाबळेश्वरमध्ये पिकते, आणि पाचगणी रस्त्यावरील मॅप्रो गार्डन हे ती चाखण्यासाठी सगळ्यांचे आवडते ठिकाण — स्ट्रॉबेरी विथ क्रीम, शेक, जॅम आणि क्रश, शिवाय गजबजलेले गार्डन कॅफे. हंगामात जवळच्या मळ्यांत स्वतः स्ट्रॉबेरी तोडण्याचीही संधी मिळते.

हिरव्यागार कड्यावरून वेण्णा खोऱ्यात कोसळणारा लिंगमळा धबधबा तलाव, मंदिरे आणि गाव

लिंगमळा धबधबा

पावसाळ्यातील धबधबा

गावापासून काही किलोमीटरवर पठारावरून वेण्णा खोऱ्यात कोसळणारी पाण्याची उंच धार. पावसाळ्यात आणि त्यानंतर लगेच तो नेत्रदीपक दिसतो; उन्हाळा संपेपर्यंत त्याची बारीक धार उरते. जंगलातील एक पायवाट व्ह्यू पॉइंट्सपर्यंत आणि मुख्य धारेच्या वरच्या डोहापर्यंत जाते.

किल्ले, पाचगणी आणि कास

निळ्या आकाशाखाली प्रतापगड किल्ल्याची दगडी तटबंदी आणि बुरूज किल्ले, पाचगणी आणि कास

प्रतापगड किल्ला

शिवरायांचा डोंगरी गड

छत्रपती शिवाजी महाराजांसाठी 1656 मध्ये बांधलेला प्रतापगड कोकणावरील एका घाटवाटेचे रक्षण करतो, आणि 1659 मधील अफझलखानाच्या प्रसिद्ध भेटीचा तो साक्षीदार आहे. दरवाज्यांतून चढत भवानी मंदिर, तटबंदी आणि शिवरायांच्या ब्राँझच्या अश्वारूढ पुतळ्यापर्यंत जा.

पाचगणीच्या डोंगरांवरून दिसणारा धोम जलाशय आणि कृष्णा खोरे किल्ले, पाचगणी आणि कास

पाचगणी आणि टेबल लँड

जुळे हिल स्टेशन

सुमारे 20 किमी पूर्वेला असलेले पाचगणी अधिक शांत आणि जुन्या वळणाचे आहे: निवासी शाळा, पारशी बंगले आणि कृष्णा खोरे व धोम धरणाचे विस्तीर्ण दृश्य. इथले प्रसिद्ध टेबल लँड हे जांभ्या दगडाचे विशाल, सपाट पठार आहे — घोडेस्वारी, गुहा आणि सूर्यास्ताला जमणारी गर्दी.

पावसाळ्यानंतर कास पठारावर पसरलेला जांभळ्या आणि गुलाबी रानफुलांचा गालिचा किल्ले, पाचगणी आणि कास

कास पठार

महाराष्ट्राची फुलांची दरी

साताऱ्याच्या पश्चिमेकडील एक उंच बेसॉल्ट पठार, जे पावसाळ्यानंतर काही आठवडे रानफुलांनी गुलाबी, जांभळे, पिवळे आणि पांढरे होऊन जाते. पश्चिम घाट युनेस्को जागतिक वारसा स्थळाचा भाग असलेल्या या पठारावर रोजची पर्यटक-मर्यादा आहे — हंगामात (साधारण ऑगस्टअखेर ते ऑक्टोबर) आधीच बुकिंग करा.

तीन दिवसांचा व्यवहार्य आराखडा: पहिला दिवस, पुण्याहून वाई आणि पाचगणीमार्गे या, टेबल लँड आणि मॅप्रो गार्डनला थांबा; संध्याकाळ वेण्णा तलावावर. दुसरा दिवस, विल्सन पॉइंटवर सूर्योदय, मग जुने महाबळेश्वर, आर्थर सीट आणि एल्फिन्स्टन पॉइंट, आणि दुपारनंतर केट्स पॉइंट व नीडल होल. तिसरा दिवस, सकाळी प्रतापगड किल्ला, परतीच्या वाटेवर लिंगमळा धबधबा, आणि निघण्यापूर्वी स्ट्रॉबेरी व चिक्कीसाठी बाजारपेठ.

फुलांच्या हंगामात (साधारण ऑगस्टअखेर ते ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपर्यंत) तिसऱ्या दिवसाऐवजी पहाटे लवकर कास पठाराला निघा — आणि आधी ऑनलाइन प्रवेश बुक करा.

थंड हवेच्या ठिकाणाची सहल आखा

महाबळेश्वर सहज पाहा

पॉइंट्स, स्ट्रॉबेरीचे मळे, प्रतापगड आणि पाचगणीचे टेबल लँड — एकाच दिवसात, घाटरस्ते ओळखणाऱ्या ड्रायव्हर-गाइडसोबत. पुणे-मुंबईहून टूर्सची तुलना करा आणि काही क्लिकमध्ये बुक करा.